68win mở chuyên mục Lịch sử & văn hóa bằng câu hỏi tưởng đơn giản: sòng bạc đầu tiên ra đời ở đâu? Bài viết đi qua Ridotto ở Venice năm 1638, các khu nghỉ dưỡng suối khoáng của Đức và Bỉ, Monte Carlo và Las Vegas, kèm nguồn kiểm chứng để bạn tự đối chiếu từng mốc lịch sử quan trọng.
Theo các tài liệu mà ban biên tập 68win tổng hợp, trước khi có những tòa nhà lộng lẫy, trò may rủi đã đi theo loài người hàng nghìn năm. Xương mắt cá (astragali) được dùng như xúc xắc ở nhiều nền văn minh cổ. Sử gia Hy Lạp Herodotus từng cho rằng người Lydia nghĩ ra trò xúc xắc, nhưng đây là truyền thuyết, không phải bằng chứng khảo cổ.
Điểm khác biệt của “casino” so với một ván bạc đầu ngõ là nó có địa điểm cố định, luật chơi công khai và có chủ quản lý. Hiểu được điều đó, cùng 68win bạn sẽ thấy lịch sử sòng bạc thực chất là lịch sử của việc nhà nước tìm cách quản lý một thói quen không thể cấm hẳn.
Ridotto 1638: sòng bạc hợp pháp đầu tiên của phương Tây
Venice thế kỷ 17 có rất nhiều câu lạc bộ cờ bạc tư nhân, phần lớn là bất hợp pháp. Không cấm nổi, năm 1638 Đại Hội đồng Venice cho mở Ridotto trong một cánh của Palazzo Dandolo, gần nhà thờ San Moisè, đúng dịp Carnival. Wikipedia gọi đây là sòng bạc công cộng, hợp pháp đầu tiên của phương Tây.
Nghe “công cộng” nhưng thực tế, theo ghi chép mà 68win đối chiếu, nơi này khá kén khách. Người chơi phải đeo mặt nạ, đội mũ ba góc và chịu mức cược cao, nên gần như chỉ giới quý tộc mới ngồi được vào bàn. Hai trò được nhắc đến nhiều nhất là bassetta và biribissi, tổ tiên xa của các trò bài và quay số sau này.
Ridotto đóng cửa năm 1774 vì chính quyền thấy giới quý tộc địa phương bị bần cùng hóa. Theo trang chính thức của Casinò di Venezia, sòng bạc ngày nay vẫn nhận năm thành lập 1638. 68win sẽ kể kỹ chuyện này trong bài riêng về Ridotto.
Đáng chú ý, bài viết tiếng Anh về Ridotto cũng ghi rằng ở Trung Quốc đã có những cơ sở cờ bạc từ nhiều thế kỷ trước đó. Vì vậy “đầu tiên” nên hiểu là đầu tiên ở phương Tây và được nhà nước công nhận.
Thế kỷ 18–19: casino theo chân những khu suối khoáng châu Âu
Một chi tiết nhỏ 68win muốn bạn nhớ: từ “casino” bắt nguồn từ tiếng Ý, nghĩa gốc là “ngôi nhà nhỏ”, nơi giới thượng lưu tụ họp nghe nhạc, khiêu vũ và chơi bài. Dần dần, nghĩa giải trí cờ bạc lấn át các nghĩa khác.
Ở thế kỷ 18 và 19, sòng bạc gắn chặt với các thị trấn suối khoáng. Spa ở Bỉ nổi tiếng là nơi nghỉ dưỡng của giới quý tộc, và nhiều tài liệu coi casino ở đây thuộc nhóm lâu đời nhất châu Âu (năm thành lập cụ thể cần đối chiếu thêm, nên 68win chưa khẳng định).
Bad Homburg ở Đức là cái tên quan trọng hơn với lịch sử trò chơi. Tại đây, anh em François và Louis Blanc được ghi nhận đưa vòng quay roulette chỉ có một ô số 0 vào năm 1843. Một ô 0 thay vì hai giúp người chơi bớt thiệt, biến sòng bạc của họ thành nơi hút khách.
Theo dòng thời gian 68win dựng lại, sự thành công ở Bad Homburg chính là “hồ sơ năng lực” giúp François Blanc được mời sang một công quốc nhỏ bên Địa Trung Hải ít năm sau đó.
Monte Carlo: sòng bạc cứu một công quốc khỏi phá sản
Giữa thế kỷ 19, nhà Grimaldi ở Monaco gặp khó về tài chính, nhất là sau khi hai thị trấn Menton và Roquebrune tách ra năm 1848. Ý tưởng mở sòng bạc được gắn với Công nương Caroline, vợ Hoàng thân Florestan.
Trong hồ sơ 68win tra cứu, sòng bạc đầu tiên mở ngày 14/12/1856 tại Villa Bellevue, khu La Condamine, nhưng ế khách vì đường sá kém. Bước ngoặt đến năm 1863 khi François Blanc nhận quản lý. Khu Les Spelugues được đổi tên thành Monte Carlo để vinh danh Hoàng thân Charles III.
Giai đoạn 1878–1879, tòa nhà được mở rộng theo thiết kế của Jules Dutrou và Charles Garnier, kiến trúc sư của Nhà hát Opera Paris. Cho đến nay, công dân Monaco vẫn không được vào phòng chơi của casino này, một chi tiết mà 68win thấy rất thú vị về cách một quốc gia “bán” giải trí cho khách mà vẫn bảo vệ người dân.
Monte Carlo còn để lại một bài học xác suất nổi tiếng. Ngày 18/8/1913, bàn roulette ra màu đen 26 lần liên tiếp, nhiều người dồn tiền vào màu đỏ vì nghĩ “sắp đến lượt” và thua đậm. Từ đó có thuật ngữ “ngụy biện Monte Carlo”.
Las Vegas: từ ga xe lửa sa mạc đến thủ đô giải trí
Câu chuyện thứ ba của 68win bắt đầu ở sa mạc: Las Vegas được lập năm 1905, ban đầu chỉ là điểm dừng của tuyến đường sắt nối Los Angeles với Salt Lake City. Năm 1931 mang hai sự kiện quyết định: Nevada hợp pháp hóa cờ bạc và công trình đập Boulder (nay là đập Hoover) bắt đầu, kéo theo hàng nghìn công nhân.
Ngày 3/4/1941, El Rancho Vegas mở cửa trên xa lộ 91, trở thành khu nghỉ dưỡng đầu tiên của dải phố mà sau này gọi là The Strip. Năm 1946, Flamingo khai trương với bàn tay của Bugsy Siegel, mở ra thời kỳ thế giới ngầm đổ vốn vào thành phố.
Từ năm 1966, sự xuất hiện của tỷ phú Howard Hughes được cho là góp phần làm giảm ảnh hưởng của mafia. Ngày nay hoạt động casino ở Nevada chịu sự quản lý của Nevada Gaming Control Board. Những chương này sẽ được 68win viết riêng trong bài về Las Vegas.
Vì sao casino ra đời và tồn tại đến hôm nay
Nhìn lại các mốc trên, có một mẫu số chung: casino thường ra đời khi chính quyền không cấm nổi cờ bạc và chọn cách gom nó vào một chỗ để quản lý, đánh thuế. Venice làm vậy vì trật tự công cộng, Monaco vì ngân khố, Nevada vì kinh tế thời Đại suy thoái (nhận định tổng hợp của 68win, không phải trích dẫn).
Lý do thứ hai nằm ở tâm lý con người. Nghiên cứu thần kinh học cho thấy sự bất định của phần thưởng kích hoạt hệ dopamine, còn hiệu ứng “suýt thắng” khiến người chơi tưởng mình đang tiến gần chiến thắng. Phần này được phân tích trong bài về tâm lý đỏ đen.
Lý do thứ ba là văn hóa. Casino gắn với kiến trúc, âm nhạc, nhà hát và du lịch, nên nhiều nơi như Monte Carlo vẫn là điểm tham quan dù khách không chơi. Đó cũng là góc nhìn mà chuyên mục của 68win muốn giữ: tò mò về lịch sử, không cổ xúy cá cược.
Với độc giả 68win tại Việt Nam, cần nhớ rằng đánh bạc trái phép là hành vi bị xử lý theo pháp luật, kể cả trách nhiệm hình sự. Kinh doanh casino chỉ được phép ở một số dự án theo quy định riêng, kèm điều kiện về độ tuổi và thu nhập đối với người Việt.
Câu hỏi thường gặp
Casino đầu tiên trên thế giới là ở đâu?
Sòng bạc hợp pháp, công cộng đầu tiên của phương Tây được ghi nhận là Ridotto ở Venice, mở năm 1638. Tài liệu 68win dẫn cũng ghi ở Trung Quốc từng có cơ sở cờ bạc sớm hơn, nên cần nói rõ phạm vi khi dùng chữ “đầu tiên”.
Monte Carlo có từ năm nào?
Sòng bạc đầu tiên của Monaco mở năm 1856 tại Villa Bellevue. Tên Monte Carlo và tòa nhà nổi tiếng hình thành sau khi François Blanc tiếp quản năm 1863.
Vì sao Las Vegas thành thủ đô casino?
Nevada hợp pháp hóa cờ bạc năm 1931, cùng lúc dự án đập Hoover đưa người và điện về vùng sa mạc. Các khu nghỉ dưỡng trên xa lộ 91 từ năm 1941 dần tạo nên The Strip.
Ngụy biện Monte Carlo là gì?
Là niềm tin sai rằng kết quả ngẫu nhiên sẽ “bù” cho chuỗi trước đó. 68win lưu ý: mỗi vòng quay roulette độc lập, ra đen 26 lần liền không làm màu đỏ dễ ra hơn ở lần sau.
Kết luận
68win tóm lại: casino ra đời từ nhu cầu quản lý cờ bạc, đi từ Ridotto 1638 qua Monte Carlo đến Las Vegas.
Hãy đọc tiếp các bài trong chuyên mục hoặc về trang chủ 68win để xem toàn bộ nội dung.
Chơi có trách nhiệm – 18+. Nội dung mang tính lịch sử, văn hóa, không khuyến khích cá cược. Tham gia trò chơi có thưởng chỉ khi đủ tuổi và đúng quy định pháp luật nơi bạn sống. Nếu thấy khó kiểm soát, hãy dừng lại và tìm hỗ trợ.
Đọc tiếp trong chuyên mục: Ridotto Venice 1638 · lịch sử Monte Carlo · Las Vegas hình thành thế nào · tâm lý đỏ đen · các trò chơi casino kinh điển
Nguồn tham khảo
- Wikipedia – Ridotto: https://en.wikipedia.org/wiki/Ridotto
- Wikipedia (IT) – Casinò di Venezia: https://it.wikipedia.org/wiki/Casin%C3%B2_di_Venezia
- Casinò di Venezia (trang chính thức): https://www.casinovenezia.it/
- Wikipedia – Casino (lịch sử, từ nguyên): https://en.wikipedia.org/wiki/Casino
- Wikipedia – Roulette (Blanc, 1843): https://en.wikipedia.org/wiki/Roulette
- Wikipedia – Monte Carlo Casino: https://en.wikipedia.org/wiki/Monte_Carlo_Casino
- Monte-Carlo SBM – Casino de Monte-Carlo: https://www.montecarlosbm.com/en/casino-monaco/casino-monte-carlo
- Wikipedia – Gambler’s fallacy (1913): https://en.wikipedia.org/wiki/Gambler%27s_fallacy
- Wikipedia – History of Las Vegas: https://en.wikipedia.org/wiki/History_of_Las_Vegas
- Wikipedia – El Rancho Vegas: https://en.wikipedia.org/wiki/El_Rancho_Vegas
- Nevada Gaming Control Board: https://gaming.nv.gov/
- Clark L. (2010), Decision-making during gambling, Phil. Trans. R. Soc. B (PMC): https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2827449/
